Poprzedni rok był wyjątkowy dla energetyki społecznej – licznik spółdzielni energetycznych zatrzymał się na 399 podmiotach zarejestrowanych w Krajowym Ośrodku Wsparcia Rolnictwa, a w połowie stycznia bieżącego roku było już ich ponad 440!
A jeszcze w sierpniu 2025 r. w rejestrze Krajowego Ośrodka Wsparcia Rolnictwa znajdowało się „zaledwie” 125 spółdzielni energetycznych. Co doprowadziło do tak dynamicznego wzrostu – zmiany legislacyjne, popularyzacja tematyki czy zwykła opłacalność? Przyjrzyjmy się najważniejszym wydarzeniom w środowisku spółdzielni energetycznych w 2025 r.
ZMNIEJSZENIE PROGU POKRYCIA ZAPOTRZEBOWANIA NA ENERGIĘ W SPÓŁDZIELNI ENERGETYCZNEJ
Do końca 2025 r. rejestrujące się w KOWR spółdzielnie energetyczne obowiązywał obniżony próg pokrycia zapotrzebowania na energię elektryczną w co najmniej 40%. Był to zabieg prawny wprowadzony, aby ułatwić rejestrację spółdzielni o mniej rozwiniętych instalacjach OZE. I rzeczywiście – szczególnie pod koniec ubiegłego roku zauważono skok w ilości zarejestrowanych podmiotów w KOWR; prawdopodobnie zależało im na “załapaniu się” w ten niższy próg warunkujący rejestrację – od początku 2026 próg ten wrócił do obowiązującego wcześniej pułapu, tj. 70%.
350 MWp – TYE MOCY ZAINSTALOWANEJ W FOTOWOLTAICE MIAŁY W POŁOWIE 2025 R. SAMORZĄDY
Warto pamiętać, że niski poziom pokrycia zapotrzebowania zwiększa ryzyko konieczności dokupienia energii z sieci, która jest droższa od tej rozliczanej w ramach spółdzielni. Efektywna spółdzielnia energetyczna powinna dążyć do bilansowania się bez dokupowania energii z zewnątrz, aby uniknąć dodatkowych kosztów. Zabieg obniżenia progu wejścia ułatwił rejestrację wielu podmiotów, jednak warto, aby skupiły się one teraz na zwiększeniu efektywności wykorzystania energii pomiędzy swoimi członkami.
SPÓŁDZIELNIE ENERGETYCZNE W KPEIK
Pod koniec 2025 r. opublikowano projekt Krajowego Planu w dziedzinie Energii i Klimatu (KPEiK). Cel dla społeczności energetycznych (czyli spółdzielnie energetyczne, klastry energii i obywatelskie społeczności energetyczne) zakładał, że do 2030 r. powstanie ich ok. 300.
Forum Zielona Gmina – 18-19 maja 2026 r. w Warszawie
Zapisz się już dzisiaj!
Natomiast 11 grudnia 2025 r. mieliśmy zarejestrowane już 304 spółdzielnie energetyczne, 12 klastrów energii i 2 obywatelskie społeczności energetyczne. Podmioty związane z energetyką społeczną zaapelowały do Ministra Energii Miłosza Motyki o aktualizację KPEiK. Zaledwie sześć dni później apel został uwzględniony. Aktualnie w KPEiK szacuje się powstanie ok. 1 tys. społeczności energetycznych do 2030 r. (nie jest to jeszcze cel sam w sobie). Uwzględnienie roli społeczności energetycznych, w tym spółdzielni, w strategii krajowej jest istotne dla budowania systemów wsparcia do ich rozwoju.
PROGRAMY WSPARCIA
Rok 2025 obfitował w wiele programów wsparcia i pożyczek wspierających rozwój spółdzielni energetycznych. Część z nich dotyczyła wsparcia inwestycji w nowe moce wytwórcze – np. Energia dla Wsi czy Grant OZE z Banku Gospodarstwa Krajowego. Wsparcie nadeszło również ze strony Krajowego Planu Odbudowy – jak podaje Ministerstwo Klimatu i Środowiska, w czerwcu ubiegłego roku przyznano dofinansowanie z KPO dla 19 projektów zgłoszonych przez spółdzielnie energetyczne oraz klastry energii.
Pojawiły się również regionalne systemy wsparcia, m.in. ogłoszone przez Wojewódzki Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej we Wrocławiu czy Samorząd Województwa Mazowieckiego. W obu przypadkach partnerem biznesowym był Bank Ochrony Środowiska S.A. Pod koniec roku kilka polskich spółdzielni energetycznych otrzymało również dofinansowanie na analizy biznesowe z europejskiego programu ENERCOM. Warto obserwować informacje o tym programie, gdyż prawdopodobnie wiosną 2026 r. ruszy drugi nabór wniosków.
Społeczności energetyczne są jednym z fundamentów transformacji energetycznej w Europie, dlatego można spodziewać się kolejnych środków na ich rozwój. BOŚ Bank wykazuje szczególne zainteresowanie finansowaniem dłużnym dla spółdzielni energetycznych, które jako młode podmioty mogą nie być tak atrakcyjne z punktu widzenia banków komercyjnych.
Cały artykuł przeczytasz w magazynie Zielona Gmina:
Tekst: Julia Ługowska, Inicjatywa Społeczna Energetyka
Zdjęcie: Shutterstock
Newsletter
Bądź na bieżąco z branżą OZE
