Starodrzew, czyli co? Projekt UC-106 ograniczy podaż biomasy

W końcu 2025 r. na stronach Rządowego Centrum Legislacji opublikowano projekt UC-106, przewidujący zmiany w ustawie o biokomponentach i biopaliwach ciekłych oraz w ustawie o odnawialnych źródłach energii. Projekt ten ma przede wszystkim dostosować krajowe przepisy do wymogów unijnych w zakresie promowania energii ze źródeł odnawialnych¹². Branżę biomasową i energetyczną zaniepokoiły zapisy odnoszące się do nieznanych nikomu starodrzewów, które znalazły się w artykule 28bcb.

Informacja zawarta w projekcie UC-106 nakłada obowiązek spełnienia przez biokomponenty, biopłyny i paliwa z biomasy wymagań w odniesieniu do biomasy leśnej w zakresie spełnienia rozszerzonych kryteriów zrównoważonej gospodarki leśnej, w tym:

• pozyskania biomasy leśnej zgodnie z rozporządzeniem wykonawczym Komisji (UE) 2022/2448 z dnia 13 grudnia 2022 r., ustanawiającym operacyjne wytyczne dotyczące dowodów do celów wykazania zgodności z kryteriami zrównoważonego rozwoju dotyczącymi biomasy leśnej i określonymi w art. 29 dyrektywy 2018/2001 oraz zasadami trwale zrównoważonej gospodarki leśnej określonymi w ustawie z dnia 28 września 1991 r. o lasach (Dz. U. z 2025 r. poz. 567),
• pozyskania biomasy leśnej w lasach, które nie mają statusu, o którym mowa odpowiednio w art. 28ba ust. 1 pkt 1 (tj. lasów pierwotnych i innych zalesionych gruntów), art. 28ba ust. 1 pkt 1a (tj. lasów i innych zalesionych gruntów o wysokiej różnorodności biologicznej), art. 28ba ust. 1 pkt 3 (tj. obszarów trawiastych o wysokiej bioróżnorodności), art. 28ba ust. 1 pkt 4 (tj. wrzosowisk), art. 28bb ust. 2 pkt 1 (tj. obszarów stale zalesianych) i art. 28bc (tj. torfowiska) oraz drzewostanów o charakterze starodrzewu.

Dodatkowo, w projektowanym artykule znalazł się zapis odnoszący się do instalacji wytwarzających biokomponenty, biopłyny i paliwa z biomasy leśnej, nakładający na nie obowiązek wystawiania poświadczeń do celów audytów przeprowadzanych w ramach uznawanych systemów certyfikacji w tym, że biomasa leśna nie pochodzi z wyżej wymienionych gruntów.

Zapisy dotyczące starodrzewów mogą ograniczyć dostępność surowca drzewnego, w tym biomasy pochodzącej z pozostałości leśnych

Implementacja dyrektywy RED III i obowiązek krajowej definicji

Intencją projektu UC-106 jest przede wszystkim wdrożenie do krajowego porządku prawnego przepisów wynikających z dyrektywy RED III³.

Wprowadziła ona szereg zmian odnoszących się do kryteriów zrównoważonego rozwoju oraz ograniczenia emisji gazów cieplarnianych, które musi spełnić biokomponent, biopłyn i paliwo z biomasy, które ma zastosowanie na cele energetyczne lub transportowe. Szczegółowe zapisy w tym obszarze znajdują się w art. 29 dyrektywy RED III, w tym zakaz stosowania biomasy, która: „została pozyskana na terenach o wysokiej wartości bioróżnorodności, to jest obszarze, który w styczniu 2008 r. lub później posiadał status:

• lasu pierwotnego i zalesionego gruntu (czyli lasy i inne zalesione grunty z gatunkami rodzimymi, gdzie nie istnieją wyraźnie widoczne
• ślady działalności człowieka, a procesy ekologiczne nie zostały w istotny sposób zaburzone),
• starodrzewu zgodnie z definicją obowiązującą w kraju, w którym znajduje się las.

Wynika z tego, że w zakresie starodrzewu wymagana jest definicja, która będzie dostosowana do lokalnych, tj. krajowych uwarunkowań przyrodniczych, jak i gospodarczych. Nie ma w tym zakresie żadnych dodatkowych regulacji prawnych, jedynie wytyczne niebędące podstawą prawną!

Wytyczne KE nie stanowią podstawy prawa w UE

Zgodnie z dokumentem pt. Wytyczne Komisji dotyczące definicji, tworzenia map, monitorowania i ścisłej ochrony lasów pierwotnych i starodrzewów w UE z kwietnia 2023 r., „starodrzew” to „drzewostan lub obszar leśny składający się z rodzimych gatunków drzew, które rozwinęły, głównie w wyniku procesów naturalnych, struktury i dynamikę zwykle związane z późnymi stadiami sukcesji w lasach pierwotnych lub nienaruszonych tego samego typu. Ślady dawnej działalności człowieka mogą być widoczne, ale stopniowo zanikają lub są zbyt ograniczone, by w istotny sposób zakłócać procesy naturalne”.

Oprócz definicji, dokument ten zawiera szereg objaśnień, w tym wykaz kluczowych cech takich drzewostanów, które m.in.:

• wykazują cechy strukturalne i dynamikę, takie jak naturalna regeneracja lasu, dynamika luk, duża ilość i zróżnicowanie drewna posuszowego, złożoność strukturalna oraz obecność starych drzew lub drzew osiągających fazę starzenia i mikrosiedlisk związanych z drzewami;
• rozwinęły te cechy strukturalne i dynamikę w wyniku kilkudziesięciu lat naturalnego rozwoju bez znaczącej interwencji człowieka.

W hierarchii dokumentów prawnych UE „wytyczna KE” nie ma mocy prawnej, a jedynie może być wykorzystana na potrzeby tworzenia krajowych regulacji, które powinny uwzględniać lokalne uwarunkowania, w tym potrzeby i możliwości danego kraju.

Cały artykuł przeczytasz w Magazynie Biomasa:

Tekst: dr inż. Ilona OLSZTYŃSKA, GS POLSKA
Zdjęcie: Shutterstock

1. Projekt UC-106: ustawa z 23.12.2025 r. o zmianie ustawy o biokomponentach i biopaliwach ciekłych oraz ustawy o odnawialnych źródłach energii. ↩︎
2. Dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2023/2413 z 18 października 2023 r. (RED III), zmieniająca dyrektywę (UE) 2018/2001, rozporządzenie (UE) 2018/1999 oraz dyrektywę 98/70/WE. ↩︎
3. Dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2023/2413 z 18 października 2023 r. zmieniająca dyrektywę (UE) 2018/2001, rozporządzenie (UE) 2018/1999 oraz dyrektywę 98/70/WE w sprawie promowania stosowania energii ze źródeł odnawialnych oraz uchylająca dyrektywę Rady (UE) 2015/652. ↩︎