Oczyszczalnie jako fabryki wody. Perspektywa dla samorządów

W dniach 13–14 kwietnia 2026 r. we Wrocławiu odbędzie się wydarzenie, które już dziś zapowiada się jako jedno z najważniejszych spotkań branżowych poświęconych gospodarce ściekowej.

I Ogólnopolska Konferencja Samorządowych Praktyków NOVA WODA, organizowana wspólnie przez Uniwersytet Przyrodniczy we Wrocławiu i firmę NOVA BR, ma na celu zaprezentowanie nowej filozofii myślenia o oczyszczalniach ścieków, a przy tym dostarczenie praktycznych narzędzi i wiedzy potrzebnej samorządom do podejmowania świadomych decyzji inwestycyjnych. Partnerem strategicznym konferencji jest Bank Ochrony Środowiska, co podkreśla znaczenie finansowych aspektów modernizacji infrastruktury wodno-ściekowej w małych i średnich gminach.

Przewodnią ideą wydarzenia jest zmiana sposobu postrzegania oczyszczalni i ich integracji ze zlewniami. Z obiektów uważanych powszechnie za uciążliwe i niechętnie lokowanych w pobliżu zabudowy, mają stać się obiektami generującymi korzyści, zarówno środowiskowe jak i ekonomiczne, przede wszystkim dla rolnictwa. Organizatorzy przekonują, że nowoczesna oczyszczalnia może pełnić rolę „fabryki wody”, w której odzyskuje się oczyszczoną wodę o jakości umożliwiającej jej ponowne wykorzystanie np. w rolnictwie, energię elektryczną i cieplną oraz wartościowe produkty powstające w procesie przeróbki osadów.

Ta koncepcja znajduje szczególne znaczenie w kontekście wyzwań klimatycznych, walki z niedoborem wody i konieczności redukcji kosztów ponoszonych przez gminy.

UNIA EUROPEJSKA I JEJ REGULACJE

Przed branżą wodociągową stoją dziś konkretne wyzwania związane z Dyrektywą Ściekową, która bardzo precyzyjnie wyznacza kolejne etapy wdrożeń – aż do 2045 r. I tak, do 2035 r. wszystkie aglomeracje powyżej 1000 RLM (nie tylko te powyżej 2000 RLM) muszą mieć system kanalizacji zbiorczej i przynajmniej oczyszczanie drugiego stopnia (oczyszczanie biologiczne).

Oznacza to konkretne konsekwencje dla Polski – szacuje się, że ponad 1000 polskich aglomeracji nadal nie ma kompletnych systemów kanalizacyjnych – zwłaszcza na terenach wiejskich i podmiejskich – co wymaga dużego programu inwestycyjnego. Prof. dr hab. inż. Krzysztof Pulikowski, prorektor ds. kadr i rozwoju Uniwersytetu Przyrodniczego we Wrocławiu zwraca uwagę, że konferencja ma być impulsem do nowego, bardziej odważnego i przyszłościowego spojrzenia na infrastrukturę ściekową.

– Chcemy pomóc samorządom zobaczyć oczyszczalnie nie jako obciążenie, lecz jako obiekt, który właściwie zaprojektowany i eksploatowany może realnie wspierać rozwój lokalnych społeczności. Jako uczelnia czujemy odpowiedzialność za to, by dzielić się praktyczną wiedzą i pokazywać kierunki transformacji zgodne z nowymi wymaganiami środowiskowymi i klimatycznymi – mówi prof. Pulikowski.

O CZYM BĘDZIEMY ROZMAWIAĆ

W trakcie dwóch dni konferencji przedstawione zostaną zarówno aktualne wyzwania, jak i rozwiązania technologiczne dla małych i średnich oczyszczalni. Eksperci zwrócą uwagę na konieczność spojrzenia na system gospodarowania ściekami z perspektywy całej zlewni. Analiza uwarunkowań hydrologicznych i administracyjnych, struktury zabudowy, sezonowości dopływu oraz realnego obciążenia ładunkiem – to wskazówka, czy dążyć do rozbudowy sieci kanalizacyjnej, czy też sięgnąć po alternatywę w postaci logistyki dowozu ścieków.

Właściwie dobrana i zaprojektowana mała lokalna oczyszczalnia lepiej odpowiada na potrzeby danej zlewni niż budowa długich kolektorów kanalizacyjnych trudnych do utrzymania i zabezpieczenia.

O takich przykładach będą mówić praktycy z samorządów. Dużą część programu poświęcono samej oczyszczalni i technologiom, które pozwalają prowadzić procesy w sposób stabilny, energooszczędny i zgodny z nowymi unijnymi regulacjami. Wśród omawianych zagadnień znajdą się rozwiązania z zakresu czwartego stopnia oczyszczania, technologie osadu granulowanego, metody ograniczania zużycia energii elektrycznej i chemii technologicznej oraz sposoby projektowania ciągów osadowych umożliwiających wytwarzanie biogazu.

NA PRZYKŁADACH

Prezentowane przykłady wdrożeń pokażą, że nawet niewielkie obiekty mogą korzystać z nowych aplikacji i rozwiązań, niedawno uważanych za zarezerwowane dla infrastruktury komunalnej o dużej skali. Eksperci przedstawią także możliwości „zdejmowania kodów” odpadów poprzez ich odpowiednie przetwarzanie, a tym samym otwarcie drogi do nowych form zagospodarowania osadów.

Konferencja nie pominie kwestii niezwykle istotnych z punktu widzenia rolnictwa i gospodarki wodnej, czyli potencjału wykorzystania oczyszczonych ścieków do nawodnień oraz możliwości ich ponownego wprowadzenia do obiegu w małych zlewniach rolniczych. Zostanie również poruszony temat wykorzystania osadów ściekowych jako nawozu z analizą ryzyk środowiskowych i zasad zapewnienia pełnej kontroli laboratoryjnej.

Organizatorzy konferencji chcą położyć nacisk na to, że korzystanie z wody i osadów jako zasobów wymaga nie tylko odwagi i otwartości, ale także rzetelnej wiedzy i nowoczesnych narzędzi diagnostycznych, a w wielu przypadkach także współpracy z akredytowanymi laboratoriami.

WIZYTY STUDYJNE

Konferencję wyróżnia także jej praktyczny wymiar. Drugi dzień wydarzenia zostanie poświęcony wizytom studyjnym w miejscach, które wyznaczają kierunek technologicznego rozwoju gospodarki ściekowej. Uczestnicy odwiedzą laboratoria technologii ścieków Uniwersytetu Przyrodniczego i instalacje półprzemysłowe w Centrum Nowych Technologii MPWiK Wrocław, a także akredytowane laboratorium w Oczyszczalni Ścieków „Janówek”. Nie zabraknie też wizyty w gminnej oczyszczalni w Suchej Wielkiej (gmina Zawonia), gdzie stawy Lemna zastąpiono nowoczesną instalacją.

SZCZEGÓŁY I ZAPISY? Konferencja odbędzie się w Auli Centrum Dydaktyczno-Naukowego Uniwersytetu Przyrodniczego we Wrocławiu. Rejestracja prowadzona jest poprzez stronę konferencjanovawoda.pl. Wstępne zgłoszenia wystartowały!

WSPARCIE DLA MAŁYCH I ŚREDNICH GMIN

Jak podkreśla Barbara Chmielińska, prezes NOVA BR, konferencja ma nie tylko charakter merytoryczny, lecz także integracyjny.

– Najważniejszym celem jest stworzenie przestrzeni dla samorządowców, którzy na co dzień pracują w wymagających warunkach i muszą mierzyć się z licznymi ograniczeniami. W małych i średnich gminach pracują osoby, które codziennie rozwiązują problemy trudniejsze, niż się powszechnie sądzi. Chcemy dać im wsparcie, gotowe rozwiązania i inspirację. NOVA WODA ma być miejscem, w którym samorządowcy nie tylko zdobywają wiedzę – lecz przede wszystkim widzą, że nie są sami w swoich wyzwaniach – mówi B. Chmielińska.

Pierwszy dzień wydarzenia zakończy spotkanie branżowe NOVA MEET, które odbędzie się w wyjątkowej przestrzeni multimedialnego Hydropolis. Organizatorzy liczą, że to właśnie tam zrodzą się najcenniejsze rozmowy, pomysły i relacje, które zaowocują współpracą ponad lokalnymi granicami.

Chcesz wiedzieć więcej? Czytaj magazyn Zielona Gmina:

Zdjęcie: pixabay.com