Rozwój biometanu w Polsce – perspektywa ENGIE

ENGIE Renewable Gases Europe to jeden z kluczowych producentów zielonego gazu, zatrudniający 350 osób i posiadający 42 jednostki produkcyjne w czterech krajach: Francji, Wielkiej Brytanii, Belgii i Holandii, o łącznej mocy zainstalowanej 1,2 TWh/rok na koniec 2024 r. Firma intensywnie rozwija się w Europie, planując ekspansję również w Polsce i zwiększenie mocy instalacji do 10 TWh. O działalności ENGIE w zakresie biometanu i planach na polskim rynku opowiada Przemysław Chryc, prokurent ENGIE Renewable Gases Poland.

ENGIE jest jednym z największych producentów biometanu w Europie, szczególnie we Francji, która niedawno wyprzedziła Niemcy¹1 jako wiodący rynek biometanu pod względem mocy produkcyjnych. Jakie są kluczowe czynniki sukcesu Francji w rozwoju biometanu według pana?

Istnieje kilka powodów. Trzy główne grupy czynników umożliwiające rozwój to:

1. Francja podjęła wcześnie strategiczną decyzję i postanowiła nie ograniczać się do produkcji biogazu na potrzeby energii elektrycznej i ciepła, lecz dążyć do dekarbonizacji zużycia gazu w różnych sektorach, wykorzystując elastyczność sieci gazowej. W 2011 r. wdrożono taryfę gwarantowaną dla biometanu wprowadzanego do sieci. Kilka lat później ustanowiono solidne ramy prawne dotyczące przyłączeń do sieci, znane jako „prawo do wprowadzania”. Zapewniło to pewność i korzystne warunki dla producentów biometanu poprzez: określenie jasnej procedury i harmonogramu składania wniosków o przyłączenie do sieci, podział kosztów przyłączenia – 60% pokrywa operator sieci oraz umożliwienie wzmocnień sieci (np. przepływów zwrotnych), finansowanych poprzez taryfy sieciowe.
2. Biometan był promowany jako sposób wspierania rolnictwa. Pomaga w zagospodarowaniu obornika i odpadów rolniczych, tworzy dodatkowe źródła dochodu dla rolników oraz dostarcza poferment wykorzystywany jako nawóz lub polepszacz gleby. To podejście sprzyjało lokalnej akceptacji i szerokiemu rozwojowi – zarówno przez podmioty sektora rolnego, jak i przez graczy przemysłowych, takich jak ENGIE, często we współpracy z rolnikami.
3. Już w 2015 r. przyjęto we Francji jasne, długoterminowe cele uwzględniające m.in. 10% udziału gazu odnawialnego do 2030 r., zwiększone obecnie do 15% do 2030 r. w strategii krajowej rozpatrywanej obecnie w parlamencie.

Przejdźmy do Polski. Kraj ma znaczący potencjał rozwoju biogazu i biometanu z odpadów rolniczych i innych organicznych. Jednak rozwój biometanu wydaje się opóźniony. Dlaczego – pana zdaniem?

Widzimy zmiany i pozytywny rozwój w Polsce. Pierwsza duża instalacja biometanowa została uruchomiona, a według operatorów sieci istnieje znaczny portfel wniosków o przyłączenie. Jednak wciąż brakuje długoterminowej przewidywalności dla inwestorów – jasnej strategii krajowej i ilościowych celów rozwoju biometanu. Kluczowe jest to, że Polska nadal nie ma skutecznego mechanizmu wsparcia, który uruchomiłby rynek. Z zainteresowaniem śledzimy dyskusję na temat wprowadzenia mechanizmu kontraktu różnicowego (CfD) opartego na aukcjach.

Jakie są państwa oczekiwania wobec nowego mechanizmu aukcyjnego?

Wiemy z doświadczeń w zakresie energii odnawialnej, że dobrze zaprojektowany CfD może być bardzo skuteczny w przyspieszaniu rozwoju. Oczywiście biometan różni się od wiatru i fotowoltaiki strukturą kosztów, z większym udziałem kosztów operacyjnych (OPEX), głównie związanych z surowcem. Niemniej wierzymy, że CfD może działać również w przypadku biometanu.

Uważamy, że mechanizm powinien być rynkowy, co oznacza, że producenci biometanu powinni móc sprzedawać wytworzony gaz na rynku, w tym Gwarancje Pochodzenia (GoOs) i Poświadczenie Zrównoważoności (PoOs), które powinni móc zachować i spieniężyć. W ten sposób uwzględnia się gotowość rynku do zapłaty, a CfD pokrywa jedynie pozostałą lukę, czyniąc mechanizm jak najbardziej efektywnym kosztowo dla budżetu państwa i podatników. Nie zapominajmy, że CfD jest dwustronny: jeśli ceny gazu wzrosną powyżej kosztów produkcji biometanu – jak to miało miejsce na początku wojny w Ukrainie – państwo otrzymuje zwrot.

Niestety proces legislacyjny dotyczący przyjęcia mechanizmu CfD został przerwany. Projekt ustawy powinien wrócić na rządową agendę, a następnie muszą zostać uchwalone do niego przepisy wykonawcze. Mamy nadzieję, że stanie się to wkrótce, aby pierwsza aukcja mogła odbyć się jeszcze w 2026 r.

Czy widzi pan inne przeszkody w szybszym rozwoju biometanu w Polsce?

Pozwolenia i przyłączenia do sieci mogą być prawdziwym wyzwaniem dla deweloperów. Ogólnie brak jest jasnych ram regulacyjnych dotyczących przyłączenia, co oznacza, że problemy często trzeba rozwiązywać indywidualnie. W niektórych sytuacjach korzystne może być np. zainstalowanie mechanizmów przepływu zwrotnego, aby umożliwić transport biometanu wprowadzonego do sieci dystrybucyjnej do odbiorców podłączonych do sieci przesyłowej. Jednak operatorzy sieci są obecnie powstrzymywani przez brak doświadczenia i brak wytycznych regulacyjnych.

Istnieją również specyficzne wyzwania w polskiej sieci, np. w niektórych obszarach wysoka zawartość azotu i kwestie związane z jakością gazu, tj. ciepło spalania itp. Istnieją rozwiązania techniczne, takie jak mieszanie biometanu z gazem o niższej kaloryczności. Aby je wdrożyć, muszą być wyraźnie dopuszczone w przepisach.

Proszę podsumować co musi się teraz wydarzyć, aby w branży biometanu przejść od ambicji do działania?

Aby w pełni odblokować potencjał biometanu, potrzebujemy szybkiego wdrożenia mechanizmu aukcyjnego i pilnego uzupełnienia luk regulacyjnych – szczególnie w zakresie standardów jakości gazu, procedur przyłączenia i wzmocnień sieci, w tym podziału kosztów.

Chcesz wiedzieć więcej? Czytaj magazyn Rynek Biogazu i Biometanu:

PRZYPISY:

1. European biomethane capacity hits 7 bcm – stronger policy support needed to sustain momentum – European Biogas Association ↩︎

Tekst: redakcja
Zdjęcie: ENGIE