Stały pobór energii, doświadczenie w zarządzaniu infrastrukturą techniczną oraz długoterminowa perspektywa inwestycyjna – to tylko część korzyści, jakie do spółdzielni energetycznej może wnieść przedsiębiorstwo wodociągowe. Najlepiej pokazuje to przykład PWiK Oborniki.
Jeszcze kilka lat temu spółdzielnie energetyczne kojarzyły się przede wszystkim z grupą mieszkańców lub rolników wspólnie produkujących energię z odnawialnych źródeł. Dziś coraz wyraźniej widać, że największy potencjał tego rozwiązania tkwi gdzie indziej – w ścisłej współpracy samorządu z przedsiębiorstwami komunalnymi. To właśnie one są w stanie zapewnić spółdzielni stabilność ekonomiczną, przewidywalny odbiór energii i możliwość planowania kolejnych inwestycji.
Dobrym przykładem jest Spółdzielnia Energetyczna Oborniki, do której po zakończeniu procedury rejestracyjnej i uzyskaniu wpisu do KRS oficjalnie przystąpiło Przedsiębiorstwo Wodociągów i Kanalizacji w Obornikach Sp. z o.o. To wydarzenie nie było jedynie formalnością, lecz kolejnym etapem budowania lokalnego systemu energetycznego, w którym energia produkowana w gminie – pozostaje w gminie i zasila infrastrukturę niezbędną mieszkańcom każdego dnia.
WODA NIE PŁYNIE BEZ ENERGII
Wielu osobom przedsiębiorstwo wodociągowe kojarzy się przede wszystkim z wodą płynącą z kranu i oczyszczaniem ścieków. Rzadziej uświadamiamy sobie, że za każdą kroplą wody stoi ogromna ilość energii elektrycznej. Pompy głębinowe wydobywają wodę z ujęć. Kolejne urządzenia tłoczą ją do stacji uzdatniania, gdzie pracują filtry, dmuchawy, systemy automatyki oraz urządzenia kontrolujące jakość wody. Następnie woda trafia do sieci wodociągowej, często pokonując różnice wysokości dzięki przepompowniom.
Po drugiej stronie systemu działa kanalizacja sanitarna. Ścieki transportowane są przez dziesiątki przepompowni do oczyszczalni, gdzie przez całą dobę funkcjonują napowietrzanie biologiczne, mieszadła, prasy, wirówki, pompy i systemy sterowania.
To infrastruktura, która nie zna pojęcia „godzin pracy”. Funkcjonuje 24 godziny na dobę, siedem dni w tygodniu, przez cały rok. W praktyce oznacza to, że przedsiębiorstwa wodociągowo–kanalizacyjne należą do najbardziej energochłonnych spółek komunalnych.
Większość instalacji fotowoltaicznych produkuje energię przede wszystkim w ciągu dnia. Wielu odbiorców publicznych (szkoły, urzędy czy obiekty administracyjne) właśnie wtedy wykorzystuje stosunkowo niewiele energii.
11. Kongres Biogazu Conference&Expo
Warszawa, 14 -15 grudnia 2026 r.
Przedsiębiorstwo wodociągowe funkcjonuje zupełnie inaczej. Oczyszczalnia ścieków, stacje uzdatniania wody, przepompownie czy system monitoringu infrastruktury pobierają energię nieprzerwanie.
Dzięki temu znaczna część energii wyprodukowanej lokalnie może zostać od razu wykorzystana przez odbiorcę znajdującego się w tej samej spółdzielni energetycznej.
To jedna z największych zalet obecności przedsiębiorstwa wodociągowego w takim modelu współpracy. PWiK staje się bowiem nie tylko producentem energii z własnych instalacji odnawialnych, ale również stabilnym, przewidywalnym i dużym konsumentem energii wytwarzanej przez wszystkich członków spółdzielni. A to, z punktu widzenia ekonomii, oznacza znacznie lepsze wykorzystanie lokalnie produkowanej energii.
OBORNIKI: PRAKTYCZNY MODEL WSPÓŁPRACY
Spółdzielnia Energetyczna Oborniki działa na obszarze trzech gmin – Oborniki, Kaźmierz i Rokietnica. Obecnie tworzy ją osiem punktów poboru energii oraz sześć instalacji fotowoltaicznych o łącznej mocy około 3,41 MW. Co oznacza taka wartość? To maksymalna chwilowa moc wszystkich instalacji. W polskich warunkach klimatycznych oznacza ona możliwość wyprodukowania średnio około 295 tys. kWh energii elektrycznej miesięcznie. To ilość energii odpowiadająca zapotrzebowaniu ponad 1000 gospodarstw domowych.
Najważniejsze jest jednak nie to, ile energii zostanie wyprodukowane, ale jak skutecznie zostanie ona wykorzystana. I właśnie tutaj pojawia się rola przedsiębiorstwa wodociągowego. Transformacja energetyczna coraz częściej odchodzi od wielkich, scentralizowanych elektrowni na rzecz lokalnych źródeł energii. Spółdzielnie energetyczne wpisują się w tę filozofię idealnie.
Energia powstaje blisko miejsca zużycia, dzięki czemu ograniczane są straty przesyłowe, a uczestnicy korzystają z mechanizmów przewidzianych dla spółdzielni energetycznych, takich jak możliwość bilansowania energii pomiędzy członkami czy zwolnienia z części opłat dystrybucyjnych dla energii rozliczanej w ramach spółdzielni.
Dzięki temu energia produkowana przez instalacje fotowoltaiczne może zasilać obiekty, które rzeczywiście jej potrzebują. W przypadku PWiK są to między innymi:
- stacje uzdatniania wody,
- oczyszczalnia ścieków,
- przepompownie,
- obiekty administracyjne,
- infrastruktura sportowo–rekreacyjna
- należąca do spółki.
To właśnie stały pobór energii przez te obiekty powoduje, że lokalna produkcja znajduje natychmiastowego odbiorcę.
WODOCIĄGI INWESTUJĄ W ENERGETYKĘ
Przystąpienie do spółdzielni energetycznej nie było pierwszym krokiem PWiK Oborniki w kierunku samowystarczalności energetycznej. Spółka już wcześniej uruchomiła własne instalacje fotowoltaiczne między innymi na Stacji Uzdatniania Wody oraz na obiekcie Centrum Rekreacji Oborniki.
Obecnie własna produkcja energii pokrywa około 25% zapotrzebowania energetycznego oczyszczalni ścieków. To jednak dopiero początek. W ramach programu FEnIKS planowana jest realizacja kolejnych inwestycji obejmujących nowe instalacje OZE oraz magazyny energii. Takie rozwiązania pozwolą jeszcze efektywniej zarządzać energią produkowaną lokalnie.
8. Konferencja Biomasa i paliwa alternatywne
Grudziądz, 6-7 października 2026 r.
Nadwyżki powstające w godzinach największego nasłonecznienia będą mogły zostać wykorzystane w późniejszym czasie lub rozliczone pomiędzy obiektami funkcjonującymi w ramach spółdzielni.
W dyskusji o cenach wody najczęściej mówi się o kosztach inwestycji czy modernizacji infrastruktury. Znacznie rzadziej zwraca się uwagę na energię elektryczną. Tymczasem w przedsiębiorstwach wodociągowo–kanalizacyjnych jest ona jednym z najważniejszych składników kosztowych. Każde uruchomienie pompy, każda godzina pracy dmuchaw biologicznych, każda przepompownia czy system automatyki oznacza zużycie energii.
3,41 MW TAKĄ MOC MAJĄ INSTALACJE FOTOWOLTAICZNE W SPÓŁDZIELNI ENERGETYCZNEJ OBORNIKI
Dlatego każda kilowatogodzina wyprodukowana lokalnie i wykorzystana przez spółkę oznacza realne ograniczenie kosztów funkcjonowania przedsiębiorstwa. W dłuższej perspektywie przekłada się to również na większą stabilność kosztów świadczenia usług komunalnych.
BEZPIECZEŃSTWO MA DZIŚ WIELE WYMIARÓW
Jeszcze kilka lat temu bezpieczeństwo przedsiębiorstw wodociągowych kojarzono przede wszystkim z jakością wody i niezawodnością infrastruktury. Obecnie równie ważne staje się bezpieczeństwo energetyczne. Ostatnie lata pokazały, jak dynamicznie potrafią zmieniać się ceny energii elektrycznej i jak silnie wpływają one na funkcjonowanie przedsiębiorstw komunalnych.
Im większy udział energii produkowanej lokalnie, tym większa odporność na wahania rynku. Dla przedsiębiorstwa odpowiedzialnego za dostarczanie wody mieszkańcom ma to znaczenie strategiczne.
Woda jest usługą krytyczną. Jej produkcja nie może zostać wstrzymana z powodu nagłych zmian cen energii czy problemów na rynku. Spółdzielnia energetyczna staje się więc nie tylko projektem gospodarczym, ale również elementem budowania odporności lokalnej infrastruktury krytycznej.
SAMORZĄD, ENERGETYKA I USŁUGI KOMUNALNE
Model realizowany w Obornikach pokazuje, że transformacja energetyczna nie musi opierać się wyłącznie na dużych inwestycjach państwowych. Może być budowana lokalnie – przez współpracę samorządu, przedsiębiorstw komunalnych i innych uczestników rynku.
Przedsiębiorstwo wodociągowe wnosi do spółdzielni coś niezwykle cennego – stały pobór energii, doświadczenie w zarządzaniu infrastrukturą techniczną oraz długoterminową perspektywę inwestycyjną. Z kolei spółdzielnia energetyczna daje wodociągom możliwość lepszego wykorzystania własnych źródeł OZE, ograniczenia kosztów energii i zwiększenia niezależności energetycznej.
Rozwój odnawialnych źródeł energii powoduje, że coraz większego znaczenia nabiera nie tylko sama produkcja energii, ale przede wszystkim jej efektywne wykorzystanie. W tym kontekście przedsiębiorstwa wodociągowo–kanalizacyjne mogą odegrać rolę znacznie większą, niż do tej pory zakładano.
Dzięki całodobowemu zapotrzebowaniu na energię, rozbudowanej infrastrukturze technicznej oraz własnym inwestycjom w odnawialne źródła energii – stają się naturalnym filarem lokalnych spółdzielni energetycznych.
Oborniki pokazują, że taka współpraca nie jest już wizją przyszłości, lecz rozwiązaniem, które realnie funkcjonuje. To przykład, że nowoczesne przedsiębiorstwo wodociągowe może być nie tylko dostawcą wody i odbiorcą ścieków, ale również aktywnym uczestnikiem lokalnego rynku energii. W czasach rosnących kosztów, wyzwań klimatycznych i potrzeby wzmacniania bezpieczeństwa infrastruktury krytycznej właśnie takie partnerstwa mogą stać się jednym z najważniejszych kierunków rozwoju polskich samorządów i przedsiębiorstw komunalnych.
CHCESZ WIEDZIEĆ WIĘCEJ? CZYTAJ MAGAZUN „ZIELONA GMINA”:
Tekst: Krzysztof Nowacki, prezes PWiK w Obornikach
Zdjęcie: PWiK Oborniki
Newsletter
Bądź na bieżąco z branżą OZE
