Na Węgrzech działają obecnie 84 biogazownie, ale potencjał rynku jest znacznie większy. Kraj posiada system FIT, lecz wciąż brakuje wsparcia na etapie inwestycji. Nie technologia, ale bariery ekonomiczne i instytucjonalne powstrzymują rozwój sektora.
Rozwój sektora biogazu i biometanu jest odmienny w poszczególnych częściach Europy, co odzwierciedlają różnice w otoczeniu legislacyjnym, strukturze rolnictwa i priorytetach społecznych. Węgry pozostają jednym z państw członkowskich Unii, w których rynek odnawialnych gazów nadal odgrywa niewielką rolę.
W 2024 r. 84 biogazownie węgierskie wygenerowały 1226 GWh energii elektrycznej. 46% instalacji ma charakter rolniczy lub służy do zagospodarowania odpadów z przetwórstwa żywności, 19% działa przy oczyszczalniach ścieków, a 31% wykorzystuje wychwycony gaz składowiskowy. Większość tych instalacji działa w oparciu o kogenerację – biogaz na miejscu jest przetwarzany w ciepło i energię elektryczną.
Biometan na eksport
Z kolei produkcja biometanu odbywa się w dwóch instalacjach z roczną produkcją na poziomie 160 GWh. Cały odnawialny gaz jest eksportowany na rynki Europy Zachodniej poprzez rurociągi gazu ziemnego, ponieważ w kraju nie ma systemu wsparcia operacyjnego dla biometanu. Otoczenie polityczne i instytucjonalne W 2000 r. na Węgrzech zatwierdzono system FIT dla energii elektrycznej z OZE. Przyczyniło się to do rozwoju sektora biogazowego. Zabrakło jednak ciągłości w budowaniu tej polityki, a priorytety uległy zmianie. Narodowe strategie koncentrują się głównie na energetyce atomowej, importowanym gazie ziemnym i – od niedawna – na fotowoltaice.
Słaba presja społeczna na Węgrzech nie wspiera inicjatyw politycznych, które mogłyby rozwijać biogaz i biometan
W takim otoczeniu biogaz i biometan nie miały szans zacząć być postrzegane jako strategiczne technologie gwarantujące dekarbonizację, bezpieczeństwo energetyczne i rozwój wsi. Brak polityki zorientowanej na ten sektor stał się szczególnie widoczny w odniesieniu do biometanu.
Węgry – w przeciwieństwie do wielu państw Europy Zachodniej – nie ustanowiły kompleksowych ram dla wykorzystania biometanu w transporcie i przemyśle. Nie wprowadzono też żadnych zachęt finansowych, które mogłyby zniwelować różnicę w stosunku do cen gazu ziemnego. W rezultacie potencjał biometanu jako elastycznego nośnika energii odnawialnej pozostaje w dużej mierze niewykorzystany.
Wsparcie finansowe i warunki inwestycyjne
Dotacje inwestycyjne na budowę biogazowni lub biometanowni na Węgrzech były wprowadzane sporadycznie, a programy finansowania często miały konkurencyjny charakter i skomplikowane wymogi administracyjne. Jednocześnie wsparcie operacyjne dla wytwarzania energii elektrycznej z biogazu i produkcji biometanu pozostawało ograniczone lub praktycznie nie istniało. Połączenie tych czynników sprawiło, że otoczenie inwestycyjne charakteryzuje się dużą niepewnością regulacyjną i brakiem stabilności co do przychodów.
Tymczasem na przykładzie państw, w których sektor biogazu jest bardziej rozwinięty można stwierdzić, że stabilny system wsparcia dla operatorów połączony z celowanymi dotacjami kapitałowymi jest kluczowy dla obniżenia ryzyka inwestycyjnego, wsparcia rozwoju technologicznego i długoterminowego planowania. Przez brak tych warunków na Węgrzech, inwestorzy z kraju i zagranicy nie decydują się wejść na ten rynek, co utrudnia stworzenie dojrzałego łańcucha wartości.
Struktura rolnictwa i czynniki społecznoekonomiczne
Rolnictwo odgrywa kluczową rolę w rozwoju sektora biogazu. Jest zarówno źródłem substratów, jak i beneficjentem wykorzystania ubocznego produktu – pofermentu. Mimo to, na Węgrzech wdrażanie technologii biogazowych w rolnictwie jest ograniczone przez czynniki strukturalne i kulturowe. Technologie upraw są konserwatywne i w dużej mierze opierają się o wypracowane już modele. Można dostrzec generalną niechęć do wdrażania zintegrowanych systemów rolniczych i energetycznych, co jest postrzegane jako złożone i ryzykowne.
Niepewność rolników wynika z obaw związanych z logistyką dostaw substratów, skomplikowanych regulacji i zarządzania procesem fermentacji. Ponadto agronomiczne korzyści z posiadania biogazowni – takie jak skuteczny recykling i redukcja strat składników odżywczych oraz zwiększenie żyzności gleby – nie są jeszcze ani powszechnie stosowane, ani wystarczająco akcentowane przez firmy doradcze.
JUŻ DZISIAJ ZAPISZ SIĘ NA KONGRES BIOMETANU 2026!
Węgry potrzebują pewnej zmiany paradygmatu podobnej do tej, jaka zaszła w krajach Europy Zachodniej. Szczególnie ważne są tu dwa aspekty: decydenci powinni zrozumieć i zaakceptować fakt, że przetwarzanie gnojowicy i obornika w biogazowniach (wraz z dystrybucją pofermentu jako nawozu) jest najlepszą metodą postępowania z tym cennym zasobem.
Tradycyjny sceptycyzm wobec uprawy międzyplonów należy przezwyciężyć poprzez specjalistyczne badania naukowe prowadzone w kraju. Nie wystarczy samo opieranie się na doświadczeniach innych europejskich krajów, bo gatunki roślin, warunki upraw i inne istotne czynniki powinny zostać przeanalizowane pod kątem specyfiki Węgier.
Świadomość społeczna i konkurencyjność gospodarcza
Społeczna świadomość w zakresie potrzeb ograniczania zmian klimatycznych i wdrażania zrównoważonego rozwoju jest niska, co ogranicza popyt na odnawialne gazy. W publicznej debacie dotyczącej polityki energetycznej pojawia się raczej nacisk na stabilność cen i bezpieczeństwo dostaw. Na dekarbonizację czy promowanie gospodarki o obiegu zamkniętym kładzie się mniejszy nacisk. Słaba presja społeczna nie wspiera inicjatyw politycznych, które mogłyby rozwijać biogaz i biometan.
Również czynniki ekonomiczne obniżają konkurencyjność odnawialnych gazów. Przy obecnych warunkach rynkowych koszt produkcji biogazu i biometanu na Węgrzech jest wyższy niż wykorzystywania paliw kopalnych, np. importowanego gazu ziemnego. Różnice dodatkowo pogłębia fakt, że brakuje systemu monetyzacji korzyści środowiskowych, a także silnych sygnałów dotyczących cen emisji dwutlenku węgla. Ponadto relatywnie mały rozmiar sektora ogranicza ekonomiczną skalę i budowanie know-how, a to te czynniki mogłyby doprowadzić do redukcji kosztów.
Potencjał rozwoju i korzyści systemowe
Pomimo wyzwań Węgry posiadają znaczący i niewykorzystany potencjał w zakresie produkcji biogazu i biometanu. Agresja Rosji na Ukrainę miała znaczący wpływ na europejski rynek gazu ziemnego. To wtedy Minister Energii zwrócił uwagę na potencjał produkcji odnawialnych gazów. W trakcie szeroko zakrojonego dialogu z zainteresowanymi stronami, zaproponowano kompletny zestaw środków mających na celu poprawę warunków dla branży. Pierwszy z nich to wyznaczenie Węgierskiego Urzędu Regulacji Energetyki i Usług Publicznych (MKEH) na oficjalny organ wydający gwarancje pochodzenia dla gazów odnawialnych.
Ważnym krokiem był program wsparcia – od 23 września do 28 października 2025 r. można było wnioskować o dotacje inwestycyjne na budowę biogazowni lub biometanowni. Według szacunków Narodowej Agencji Energii (NEÜ) budżet w wysokości 40 mld forintów (ok. 100 mln EUR) pozwoli na wsparcie od 15 do 30 projektów. Pomoc finansową mogą uzyskać zarówno większe, jak i mniejsze instalacje, pod warunkiem, że zostaną zrealizowane do 31 grudnia 2028 r.
Bez strategii państwa biogaz i biometan pozostaną na marginesie węgierskiej polityki energetycznej
Program ma się przyczynić do osiągnięcia celów na 2030 r. w zakresie krajowej produkcji biogazu i biometanu, czyli potrojenia rocznej produkcji do poziomu blisko 200 mln m3. Niemniej jednak dla zapewnienia stabilnego rozwoju potrzebne będą dalsze działania. Przykładowo, pomimo że producenci mają prawo zatłaczać biometan do sieci gazowej, koszty związane z przygotowaniem przyłącza leżą w całości po stronie wytwórców odnawialnego gazu.
Wnioski i zalecenia polityczne
Ograniczony rozwój sektora biogazu i biometanu na Węgrzech nie jest kwestią trudności technologicznych. Wynika on z barier prawnych, instytucjonalnych i społeczno-ekonomicznych. Sprostanie tym wyzwaniom wymaga skoordynowanego podejścia politycznego, które łączy cele w zakresie energii, rolnictwa, środowiska i rozwoju obszarów wiejskich. Kluczowe jest ustanowienie przewidywalnych mechanizmów wsparcia, ukierunkowane zaangażowanie podmiotów zainteresowanych rolnictwem, lepsze rozpowszechnianie wiedzy oraz budowa strategii dotyczących klimatu i gospodarki o obiegu zamkniętym.
Biogazownie w Polsce – rolnicze i komunalne na jednej mapie!
Bez takich zmian strukturalnych biogaz i biometan pozostaną marginalnym elementem węgierskiej energetyki. Tylko z właściwą polityką i instytucjonalnym wsparciem, te odnawialne gazy mogą stanowić znaczący element działań na rzecz dekarbonizacji i budowy długoterminowej odporności systemu energetycznego.
Chcesz wiedzieć więcej? Czytaj magazyn Rynek biogazu i biometanu:
Tekst: dr Attila Kovács, Główny sekretarz Stowarzyszenie Przemysłu Bioenergetycznego Biogaz-Biometan
Zdjęcie: Archiwum Stowarzyszenia Przemysłu Bioenergetycznego Biogaz-Biometan
Newsletter
Bądź na bieżąco z branżą OZE
