Budowa ponad 26 instalacji fotowoltaicznych, 18 magazynów energii a następnie założenie spółdzielni energetycznej i maksymalizacja autokonsumpcji – w taki sposób gmina Kunów krok po kroku obniża koszty i buduje lokalną niezależność energetyczną. To świetny przykład dla innych gmin, jak dzięki inwestycjom we własne OZE samorząd oszczędza setki tysięcy złotych rocznie.
Transformacja energetyczna samorządu nie jest jednorazowym projektem, lecz procesem, który warto planować etapami i konsekwentnie rozwijać – mówi Lech Łodej, burmistrz miasta i gminy Kunów.
Pierwsze doświadczenia tej świętokrzyskiej gminy z odnawialnymi źródłami energii sięgają 2018 r., kiedy w lokalnej szkole podstawowej przy okazji termomodernizacji zamontowano pierwszą instalację fotowoltaiczną.
Skutkiem tej inwestycji było obniżenie kosztów funkcjonowania placówki aż o 60-70 %, co skłoniło samorząd do realizacji podobnych projektów przy okazji ich przebudowy lub remontu. Dziś Kunów posiada aż 26 własnych instalacji fotowoltaicznych i nie zamierza na tym poprzestać. W planach gminy jest budowa farmy fotowoltaicznej o mocy 1 MW.
JAK SIĘ BUDUJE SAMOWYSTARCZALNOŚĆ ENERGETYCZNĄ?
– Najważniejsza rada, jaką możemy przekazać innym samorządom, brzmi: najpierw analiza potrzeb i plan, później inwestycja. OZE powinny być dobierane do specyfiki obiektu i jego rzeczywistego zużycia energii, a nie odwrotnie. Warto również korzystać z dostępnych programów dofinansowania, ponieważ odpowiednio pozyskane środki zewnętrzne mogą znacząco przyspieszyć rozwój infrastruktury – mówi Lech Łodej.
235,715 MWh TYLE ENERGII WYPRODUKOWANO LOKALNIE W OKRESIE VII-XII 2025 R.
Do najważniejszych kwestii, na które warto zwrócić szczególną uwagę przy tworzeniu lokalnego systemu energetycznego zalicza: dobre rozpoznanie zużycia energii, właściwy dobór mocy instalacji, uwzględnienie magazynowania energii, stały monitoring efektów oraz o myślenie o całym systemie, a nie o pojedynczych urządzeniach.
– To właśnie połączenie tych elementów pozwala przejść od samej produkcji zielonej energii do jej rzeczywiście efektywnego wykorzystania – podkreśla burmistrz.
440,041 MWh TAKIE BYŁO ZUŻYCIE ENERGII PRZEZ PPE W SPÓŁDZIELNI ENERGETYCZNEJ W TYM SAMYM OKRESIE
Dla gminy Kunów jednym z najważniejszych etapów tego procesu była realizacja w 2024 r. projektu budowy na 17 obiektach użyteczności publicznej instalacji fotowoltaicznych wraz z magazynami energii. Łączna wartość inwestycji wyniosła 3,33 mln zł z czego aż 3,16 mln zł stanowiło dofinansowanie z Rządowego Funduszu Polski Ład: Program Inwestycji Strategicznych. Wkład własny gminy (ok. 166 tys. zł) zwrócił się błyskawicznie – już po pół roku działania nowe instalacje przyniosły wyposażonym w nie placówkom ok. 200 tys. zł oszczędności!
Dzięki kolejnym inwestycjom gmina obecnie posiada instalacje fotowoltaiczne aż na 26 obiektach użyteczności publicznej, w tym m.in. na budynku Urzędu Gminy, obiektach oświatowych, budynkach Ochotniczych Straży Pożarnych, świetlicach wiejskich, oczyszczalni ścieków oraz stacjach wodociągowych. Ich łączna moc wynosi około 0,6 MW.
53,57% – TAKĄ CZĘŚĆ CAŁKOWITEGO ZUŻYCIA WYPRODUKOWANO W LOKALNYCH ŹRÓDŁACH OZE
Spośród tych instalacji 18 zostało wyposażonych w magazyny energii, co pozwala na jeszcze efektywniejsze wykorzystanie energii produkowanej ze słońca. Z jednej strony zwiększa to autokonsumpcję wyprodukowanej energii a z drugiej ogranicza zapotrzebowanie gminnych obiektów na energię pobieraną z sieci. Przykładem jest największa gminna instalacja znajdująca się na terenie oczyszczalni ścieków w Kunowie. Jej moc zainstalowana wynosi 139,84 kW, natomiast magazyn energii ma pojemność 102,4 kWh.
DLACZEGO WARTO MIEĆ SPÓŁDZIELNIĘ ENERGETYCZNĄ?
Mając do dyspozycji rozbudowaną bazę instalacji fotowoltaicznych, gmina Kunów zaczęła szukać rozwiązania, które pozwoliłoby jeszcze efektywniej wykorzystywać produkowaną energię. Naturalną odpowiedzią było powołanie w ub. roku Spółdzielni Energetycznej Kunów, której zadaniem jest ograniczanie kosztów zakupu energii elektrycznej i zwiększenie wykorzystania energii wytwarzanej przez gminne instalacje OZE.
– Połączenie wielu punktów poboru energii w ramach jednego systemu daje możliwość lepszego dopasowania produkcji energii do jej lokalnego zużycia – mówi burmistrz.
Istotnym celem było również zwiększenie niezależności energetycznej Gminy Kunów i bardziej efektywne zarządzanie istniejącą infrastrukturą OZE.
Obecnie Spółdzielnia Energetyczna Kunów obejmuje 25 punktów poboru energii, których właścicielem jest gmina. Jej wolumen produkcyjny wynosi 0,386 MWe, a działalność opiera się na wykorzystaniu 21 instalacji OZE. Ze wstępnej analizy przeprowadzonej dla gminy wynikało, że biorąc pod uwagę charakterystykę zużycia energii w obiektach gminnych oraz produkcję energii z rozproszonych gminnych źródeł OZE, w skali roku wyprodukowana energia w ramach spółdzielni energetycznej zostanie w 30% wykorzystana na autokonsumpcję.
MODELOWA ŚCIEŻKA DO BUDOWY LOKALNEGO SYSTEMU ENERGETYCZNEGO NA PRZYKŁADZIE GMINY KUNÓW
- Identyfikacja lokalnego zapotrzebowania na energię.
- Inwentaryzacja obiektów i punktów poboru.
- Budowa rozproszonych instalacji OZE.
- Zastosowanie magazynów energii tam, gdzie zwiększa to możliwość autokonsumpcji.
- Utworzenie spółdzielni energetycznej.
- Połączenie lokalnych wytwórców i odbiorców w jeden model.
- Wspólne bilansowanie i efektywniejsze wykorzystanie energii.
- Sukcesywna rozbudowa systemu o kolejne instalacje i uczestników.
Pozostałe 70%, jako nadwyżka, trafi do sieciowego magazynu energii na starych zasadach net-meteringu, z czego 60% energii spółdzielnia będzie mogła wykorzystać w ciągu 12 miesięcy.
– Przy obecnej zakontraktowanej cenie energii wraz z dystrybucją na poziomie 1 zł/kWh, realne oszczędności z tytułu niezrealizowanego zakupu energii od sprzedawcy przez członków spółdzielni energetycznej w pierwszym roku bilansowania wyniosą około 417 658 zł. Już dziś wiemy, że oszczędności są większe – wyliczają urzędnicy z gminy Kunów.
Zwracają jednak uwagę, aby nieustannie monitorować pracę instalacji, analizować produkcję i zużycie energii oraz reagować na ewentualne nieprawidłowości: – Dopiero regularna analiza danych pozwala odpowiedzieć na pytanie, czy instalacja rzeczywiście pracuje zgodnie z założeniami i gdzie można jeszcze poprawić jej efektywność.
CO DAJĄ MAGAZYNY ENERGII?
Bardzo istotnym elementem energetycznej układanki w gminie Kunów okazały się magazyny energii. Pozwalają one bowiem lepiej wykorzystać energię wyprodukowaną przez instalacje fotowoltaiczne. Jak przypomina burmistrz, w przypadku fotowoltaiki produkcja energii nie zawsze pokrywa się w czasie z jej zużyciem – najwięcej energii powstaje w ciągu dnia, podczas gdy zapotrzebowanie może występować również w godzinach, kiedy instalacja produkuje mniej energii lub nie produkuje jej wcale. Magazyny pozwalają zatem gminie przechować nadwyżki energii wyprodukowanej w ciągu dnia i wykorzystywać je w późniejszym czasie, kiedy zapotrzebowanie na energię jest większe. Dzięki temu gmina zwiększa autokonsumpcję energii z własnych instalacji OZE i ogranicza konieczność zakupu energii z sieci.
Instalacje fotowoltaiczne wraz z magazynami energii mają dziś bezpośredni wpływ na codzienne funkcjonowanie gminnych obiektów. Pozwoliły stworzyć w gminie Kunów kompletny i trwały model lokalnej energetyki, łączący własność infrastruktury, wytwarzanie energii ze źródeł odnawialnych, magazynowanie energii, lokalnych odbiorców oraz odrębny podmiot organizujący współpracę – Spółdzielnię Energetyczną Kunów.
Dziś model ten przynosi samorządowi bardzo wymierne korzyści.
Dla oszczędności i niezależności
LECH ŁODEJ
BURMISTRZ MIASTA I GMINY KUNÓW
Dziś nie wystarczy już tylko produkować zieloną energię. Trzeba umieć ją efektywnie wykorzystywać, magazynować i odpowiednio nią zarządzać. Właśnie dlatego rozwijamy w Kunowie energetykę lokalną – to rozwiązanie, które daje nam wymierne oszczędności, większą niezależność i pozwala racjonalnie gospodarować publicznymi pieniędzmi
Chcesz wiedzieć więcej? Czytaj magazyn „Zielona Gmina”:
Tekst: Lech Bojarski
Zdjęcie: Urząd Gminy Kunów
Newsletter
Bądź na bieżąco z branżą OZE
