Geotermia może dostarczać nie tylko ciepło, ale także stabilną energię elektryczną. Według think tanku Ember Polska należy do krajów o największym potencjale rozwoju geotermii nowej generacji w Europie, co może przełożyć się na większe bezpieczeństwo energetyczne i niższą zależność od paliw kopalnych. A wszystko dzięki innowacyjnym technologiom.
Think tank Ember przeanalizował kwestię potencjału geotermalnego Europy. Według informacji zebranych przez instytucję, Polska ma duży potencjał, by skorzystać na tym OZE.
Nowa szansa dla energetyki
Obecnie inżynieria geologiczna rozwija się intensywnie, otwierając drogę do szerszego wykorzystywania energii geotermalnej. Kiedyś lokalizacja była znaczącym ograniczeniem w rozwijaniu tego OZE, za atrakcyjne uważano jedynie regiony wulkaniczne, takie jak Islandia czy Indonezja. Tzw. „geotermia nowej generacji” znacznie rozszerza ten katalog dostępnych obszarów.
Według szacunków Ember w Europie istniej potencjał rozwoju 43 GW mocy właśnie dzięki ulepszonym technologiom geotermalnym, a to wszystko przy kosztach rzędu 100 euro/MWh, co jest wartością porównywalną do kosztów wytwarzania energii z węgla i gazu.
Czytaj też: Czterogwiazdkowy hotel we Francji będzie ogrzewany biogazem
Zgodnie z raportem, największy potencjał w Europie kontynentalnej w tym zakresie mają Węgry z 28 GW, za nimi plasują się Polska, Niemcy i Francja – po około 4 GW każde z państw.
– Potencjał geotermalny Europy jest znacznie większy, niż się powszechnie uważa. Technologia geotermalna nowej generacji wzmacnia europejski sektor ciepłowniczy i rozszerza jego wpływ na dostawy czystej, bezpiecznej i niezawodnej energii elektrycznej na znacznej części kontynentu – ocenia Jenna Hill, Superhot Rock Geothermal Innovation Manager, Clean Air Task Force.
Gdyby Europa wykorzystała ten potencjał, mogłaby produkować około 301 TWh energii elektrycznej rocznie. To ilość odpowiadająca około 42% energii elektrycznej wytworzonej w elektrowniach węglowych i gazowych w UE w 2025 r.
Dlaczego geotermia?
Geotermia zapewnia stabilną produkcję energii, a nowe rozwiązania pozwalają okresowo magazynować ciepło w złożu i elastycznie dostosowywać pracę instalacji do zmiennej produkcji energii z wiatru i słońca.
W ocenie Ember, jeśli Europa nie rozpocznie starań dążących do zwiększenia wykorzystania tych mocy, utraci swoją wiodącą rolę w dziedzinie geotermii. Obecnie wdrażanie tego OZE przebiega zbyt wolno i nierównomiernie. Instytucja obwinia za to m.in. brak spójnych ram politycznych na szczeblu unijnym.
– Plan działania UE w zakresie energii geotermalnej musi zawierać jasne zobowiązania do uniezależnienia europejskiego sektora energetycznego od kosztownej zależności od paliw kopalnych. Potencjał zastąpienia 42% energii wytwarzanej z węgla i gazu energią geotermalną jest po prostu zbyt duży, by go zignorować – ocenia Sanjeev Kumar, dyrektor ds. polityki w Europejskiej Radzie ds. Energii Geotermalnej. – W sytuacji, gdy ministrowie ds. energii i Parlament Europejski wzywają do podjęcia konkretnych działań, to teraz do Komisji Europejskiej należy usunięcie barier utrudniających masowe wdrażanie energii geotermalnej – dodaje.
Instalacje spalające biomasę – jedyna taka mapa w Polsce!
Technologie są gotowe
W 2024 r. z geotermii wyprodukowano 99 TWh energii elektrycznej globalnie, co stanowi mniej niż 0,5% światowego potencjału.
Nowe technologie geotermii mogą zwiększyć ten udział, bo znacznie zmniejszają ograniczenia geologiczne. Jednym z rozwiązań o rosnącej popularności są ulepszone systemu geotermalne (EGS). Ta technologia polega na tworzeniu zbiorników w głębokich, gorących skałach, gdzie naturalna zawartość wody jest niska lub nie występuje wcale. Wobec tego pozyskiwanie ciepła nie jest uzależnione od naturalnych ścieżek przepływu ciepła lub tworzenia systemów o obiegu zamkniętym.
Projekty EGS polegają na przeprowadzeniu odwiertów w gorącej skale, co zwiększa jej przepuszczalność i umożliwia cyrkulację płynu roboczego. Następuje odzysk ciepła, a gorący płyn jest doprowadzany na powierzchnię przez sztuczne szczeliny, by ostatecznie wytworzyć z niego energię elektryczną.
Dodatkową zaletą nowych technologii geotermalnych jest możliwość elastycznego zarządzania produkcją energii. Nadwyżki energii mogą zostać wykorzystane do magazynowania ciepła w złożu, a następnie odzyskane w okresach większego zapotrzebowania. Dzięki temu geotermia może wspierać pracę systemu opartego na źródłach zależnych od pogody.
Kolejną korzyścią jest pozyskiwanie kluczowych minerałów z wydobywanych solanek. Stężenie litu w solankach geotermalnych pozwala na opłacalne komercyjne stosowanie technologii ekstrakcji litu. Te metody pozwalają odzyskać około 95% litu zawartego w solance w porównaniu do wydobywania go ze skał, gdzie efektywność procesu to około 60%. Ponadto pozyskanie litu z solanek nie generuje dodatkowych emisji i oznacza znacznie mniejsze zużycie wody niż przy pozyskaniu ze skał.
Czytaj też: Pomorskie gminy z milionami na termomodernizację
Obecny stan rozwoju
W USA geotermia jest gorącym tematem – stanowi integralny element transformacji energetycznej. Panuje polityczny konsensus co do tego rozwiązania. W Stanach technologia jest łatwa do implementacji, bo wykorzystuje wiedzę na temat geologii, odwiertów i zasobów podziemnych, która jest dobrze rozwinięta i została pozyskana podczas rozwoju pozyskania paliw kopalnych.
Na poziomie UE ten obszar OZE jest w fazie rozwoju. W 2024 r. Komisja Europejska zadeklarowała utworzenie Sojuszu Geotermalnego. W opinii unijnych decydentów geotermia wpisuje się zarówno w cele klimatyczne, jak i w politykę dotyczącą bezpieczeństwa energetycznego i rozwoju gospodarczej konkurencyjności.
Państwa europejskie rozpoczęły tworzenie planów także we własnym zakresie. Takie strategie opracowały m.in. Austria, Węgry i Polska.
Jak podsumowuje Ember – jeśli uda się ograniczyć ryzyko inwestycyjne i uprościć procedury administracyjne, geotermia może stać się jednym z filarów europejskiego systemu energetycznego – zapewniając stabilną, lokalną i konkurencyjną cenowo energię niezależnie od warunków pogodowych.
Biomasa i paliwa alternatywne. Czytaj za darmo w internecie!
Zdjęcie: Shutterstock
Źródło: Ember
Newsletter
Bądź na bieżąco z branżą OZE
