Dla tysięcy rodzin, które chciały ocieplić dom i obniżyć rachunki za ogrzewanie, udział w programie „Czyste Powietrze” zamiast szansą na poprawę warunków życia stał się źródłem poważnych problemów finansowych. Beneficjenci, którzy zaufali wykonawcom, a następnie zostali z nierozliczonymi zaliczkami i niedokończonymi inwestycjami, mogą wkrótce zyskać szansę na wsparcie. Sejm przyjął bez poprawek ustawę, która ma pomóc osobom poszkodowanym przez nieuczciwych wykonawców i osoby trzecie.
Ustawa o wsparciu osób poszkodowanych przez nierzetelnych wykonawców czeka na głosowanie w Senacie i podpis Prezydenta. Jeśli wejdzie w życie, to umożliwi zawieszenie dochodzenia nierozliczonych zaliczek lub refundacji od beneficjentów, którzy ponieśli straty w wyniku działania nieuczciwych wykonawców lub osób trzecich.
Koniec z odpowiedzialnością za cudze nadużycia?
Głównym celem ustawy jest ograniczenie finansowych konsekwencji, jakie ponoszą beneficjenci „Czystego Powietrza” w związku z nierzetelnym działaniem wykonawców. Nowe przepisy mają umożliwić zawieszenie dochodzenia nierozliczonego prefinansowania, a w określonych przypadkach także zwolnienie poszkodowanych z obowiązku zwrotu należności.
Czytaj też: Francuski bioLNG trafi bezpośrednio do lokalnych odbiorców
Chodzi przede wszystkim o osoby, które przekazały wykonawcom zaliczki, lecz nie doczekały się realizacji inwestycji lub prawidłowego rozliczenia otrzymanych środków. W praktyce oznacza to, że beneficjent nie powinien być pozostawiony sam z finansowymi skutkami działań, na które nie miał wpływu.
Nie będzie to jednak automatyczna pomoc dla wszystkich poszkodowanych. Aby zawiesić dochodzenie należności, konieczne będzie wszczęcie postępowania karnego dotyczącego przestępstwa popełnionego na szkodę beneficjenta przez wykonawcę lub osobę trzecią. Czyn musi pozostawać w związku z realizacją umowy o dofinansowanie. Potrzebne będzie również złożenie wniosku do właściwego Wojewódzkiego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej (WFOŚiGW).
Jeśli postępowanie zakończy się prawomocnym wyrokiem skazującym wykonawcę lub osobę trzecią, beneficjent zostanie zwolniony z obowiązku zwrotu nierozliczonej zaliczki w takim zakresie, w jakim za jej nierozliczenie odpowiada sprawca. Jednocześnie właściwy WFOŚiGW uzyska możliwość dochodzenia należności bezpośrednio od osoby odpowiedzialnej za powstałe straty.
Raty, odroczenie, a nawet umorzenie należności
Ustawa przewiduje również rozwiązania dla osób, które nie będą mogły skorzystać z innych form pomocy albo okażą się one nieskuteczne. W takiej sytuacji zainteresowany będzie mógł zwrócić się do właściwego WFOŚiGW z wnioskiem o odroczenie terminu spłaty, rozłożenie należności na raty lub jej częściowe bądź całkowite umorzenie.
Fundusz ma przy tym uwzględniać indywidualną sytuację wnioskodawcy, w szczególności jego dochody, koszty utrzymania oraz realne możliwości spłaty zobowiązania. Dzięki temu decyzja o ewentualnej uldze będzie mogła uwzględniać nie tylko wysokość zadłużenia, lecz także sytuację życiową poszkodowanej osoby i jej rodziny.
Czytaj też: 1 mld zł na przydomowe magazyny energii. Wkrótce rusza drugi nabór
Kto na tym skorzysta?
Ustawa ma odpowiedzieć na problemy osób, które w dobrej wierze powierzyły przedsiębiorcom realizację inwestycji i udzieliły im pełnomocnictw. W części przypadków wykonawcy pobrali zaliczki, ale nie przeprowadzili zaplanowanych prac lub nie rozliczyli otrzymanych pieniędzy. Mimo to beneficjenci mogli zostać z obowiązkiem zwrotu środków.
Projekt przygotowało Ministerstwo Klimatu i Środowiska. Jak wskazuje resort, wcześniejszy kształt programu „Czyste Powietrze” stwarzał przestrzeń do nadużyć, stosowania agresywnych technik sprzedażowych i nieuczciwych praktyk. Po uruchomieniu nowej odsłony programu w 2025 r. wprowadzono zmiany, które mają ograniczyć ryzyko podobnych sytuacji.
Skala problemu jest znacząca. Szacunkowa wartość nierozliczonych zaliczek, w tym środków pobranych przez wykonawców bez należytego rozliczenia, wynosi około 285 mln zł. Według szacunków trudności te mogą dotyczyć ponad 8 tys. rodzin.
Co istotne, o zwrot środków będzie mógł ubiegać się nie tylko sam beneficjent, ale również jego spadkobiercy.
Zdjęcie: Archiwum Magazynu Biomasa
Źródło: gov.pl
Newsletter
Bądź na bieżąco z branżą OZE
